Τεχνολογία και εκπαίδευση: Ένα εργαλείο που μπορεί να κάνει το μάθημα πιο ενδιαφέρον

Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο, όπου η τεχνολογία βρίσκεται παντού. Κινητό, υπολογιστής, tablet, διαδραστικοί πίνακες, εκπαιδευτικές εφαρμογές, βίντεο και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς τους.

Είναι, λοιπόν, λογικό να αναρωτιόμαστε:

Μπορεί η τεχνολογία να βοηθήσει πραγματικά ένα παιδί να μάθει;

Η απάντηση είναι ναι. Αρκεί να τη χρησιμοποιούμε με τον σωστό τρόπο.

Η τεχνολογία δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να αντικαταστήσει τον εκπαιδευτικό, το βιβλίο, τη συζήτηση ή την προσωπική προσπάθεια του μαθητή. Μπορεί, όμως, να γίνει ένα πολύτιμο εργαλείο που κάνει τη διαδικασία της μάθησης πιο ενδιαφέρουσα, πιο διαδραστική και πιο κοντά στον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουν τα παιδιά σήμερα.

Από την παθητική μάθηση στη συμμετοχή

Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «ακούω το μάθημα» και στο «συμμετέχω στο μάθημα».

Ένα εκπαιδευτικό βίντεο, μια διαδραστική άσκηση, μια ψηφιακή εφαρμογή ή μια εικονική περιήγηση μπορούν να δώσουν στον μαθητή τη δυνατότητα να δει, να ακούσει, να δοκιμάσει και να πειραματιστεί.

• Ένα μάθημα Ιστορίας μπορεί να γίνει πιο ζωντανό μέσα από έναν ψηφιακό χάρτη ή μια εικονική περιήγηση.
• Ένα μάθημα Φυσικών Επιστημών μπορεί να συνοδευτεί από ένα διαδραστικό πείραμα.
• Τα Μαθηματικά μπορούν να παρουσιαστούν μέσα από παιχνίδια και εφαρμογές που επιτρέπουν στον μαθητή να εξασκηθεί και να βλέπει άμεσα τα αποτελέσματά του.

Έτσι, η γνώση δεν μένει μόνο πάνω στη σελίδα ενός βιβλίου.

Αποκτά εικόνα, κίνηση και αλληλεπίδραση.

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει κάθε παιδί με διαφορετικό τρόπο

Δεν μαθαίνουν όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο. Έχετε, μήπως, ακούσει τα «μαθησιακά στυλ»;

Κάποιο παιδί μπορεί να κατανοεί καλύτερα όταν βλέπει μια εικόνα. Ένα άλλο όταν ακούει μια εξήγηση. Κάποιο άλλο χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση μέχρι να αισθανθεί ότι κατάλαβε πραγματικά.

Η τεχνολογία δίνει περισσότερες δυνατότητες. Ένας μαθητής μπορεί να παρακολουθήσει ξανά μια εξήγηση, να εξασκηθεί σε μια άσκηση όσες φορές χρειάζεται ή να αναζητήσει μια διαφορετική προσέγγιση σε ένα θέμα που τον δυσκολεύει.

Αυτό μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθησή του. Γιατί το παιδί καταλαβαίνει ότι το «δεν το κατάλαβα» δεν σημαίνει «δεν μπορώ». Σημαίνει:

«Χρειάζομαι έναν διαφορετικό τρόπο για να το καταλάβω.»

Και τι γίνεται με την τεχνητή νοημοσύνη;

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη μπει στην καθημερινότητα των μαθητών και είναι ένα εργαλείο που αναμένεται να μας απασχολήσει ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.

Μπορεί, βέβαια, να χρησιμοποιηθεί δημιουργικά στην εκπαίδευση. Ένας μαθητής μπορεί, για παράδειγμα, να ζητήσει μια διαφορετική εξήγηση για ένα δύσκολο θέμα, να δημιουργήσει ερωτήσεις εξάσκησης, να κάνει επανάληψη ή να ζητήσει παραδείγματα πάνω σε μια έννοια που δεν έχει κατανοήσει.

Όμως εδώ χρειάζεται προσοχή.

Άλλο «χρησιμοποιώ την τεχνολογία για να μάθω» και άλλο «χρησιμοποιώ την τεχνολογία για να μην χρειάζεται να μάθω».

Αν ένας μαθητής ζητά από ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης να του λύσει όλες τις ασκήσεις και απλώς αντιγράφει τις απαντήσεις, μπορεί να ολοκληρώνει γρήγορα τις εργασίες του, αλλά δεν σημαίνει ότι μαθαίνει.

Η τεχνολογία έχει αξία όταν μας βοηθά να σκεφτούμε περισσότερο, όχι όταν σκέφτεται πάντα αντί για εμάς.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού παραμένει σημαντικός

Όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, ο ρόλος του εκπαιδευτικού δεν γίνεται λιγότερο σημαντικός.

Αντίθετα, γίνεται ακόμη πιο ουσιαστικός. Ο εκπαιδευτικός γνωρίζει τους μαθητές του. Μπορεί να καταλάβει πότε ένα παιδί δυσκολεύεται, πότε χρειάζεται ενθάρρυνση και πότε χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση.

Μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον συνεργασίας, να κάνει ερωτήσεις, να προκαλέσει τη σκέψη των μαθητών και να τους βοηθήσει να αξιολογούν αυτά που βλέπουν και διαβάζουν.

Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει πληροφορίες.

Ο εκπαιδευτικός βοηθά το παιδί να μάθει τι να κάνει με αυτές τις πληροφορίες.

Ούτε απαγόρευση ούτε ανεξέλεγκτη χρήση

Όπως συμβαίνει με κάθε εργαλείο, έτσι και με την τεχνολογία χρειάζεται μέτρο. Το ζητούμενο δεν είναι να απαγορεύσουμε στα παιδιά την επαφή με την τεχνολογία. Ούτε, όμως, να θεωρήσουμε ότι όσο περισσότερη τεχνολογία χρησιμοποιούν τόσο καλύτερα μαθαίνουν.

Χρειάζεται να μάθουν να τη χρησιμοποιούν με σκοπό και υπευθυνότητα.

Να αναζητούν πληροφορίες, αλλά να τις αξιολογούν. Να χρησιμοποιούν εκπαιδευτικές εφαρμογές, αλλά να μην εξαρτώνται από αυτές. Να αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να ελέγχουν τις πληροφορίες που τους δίνει και να σκέφτονται οι ίδιοι. Και φυσικά, να υπάρχει χρόνος και για πράγματα που δεν χρειάζονται οθόνη: διάβασμα βιβλίων, παιχνίδι, άθληση, δημιουργία, συζήτηση και επαφή με άλλους ανθρώπους.

Τελικά, η τεχνολογία βοηθά το μάθημα;

Ναι, όταν χρησιμοποιείται σωστά.

Δεν είναι η τεχνολογία που κάνει από μόνη της ένα μάθημα καλύτερο. Είναι ο τρόπος με τον οποίο την αξιοποιούμε.

Ένα tablet δεν κάνει ένα παιδί πιο καλό μαθητή. Μια εφαρμογή δεν αντικαθιστά την προσπάθεια και η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να μάθει αντί για εμάς.

Μπορούν όμως όλα αυτά να γίνουν εργαλεία μάθησης.

• Να κάνουν μια δύσκολη έννοια πιο κατανοητή.
• Να δώσουν στον μαθητή έναν διαφορετικό τρόπο εξάσκησης.
• Να κάνουν το μάθημα πιο διαδραστικό.
• Να καλλιεργήσουν την περιέργεια.
• Να βοηθήσουν το παιδί να αναζητά, να εξερευνά και να σκέφτεται.

Γιατί ο στόχος της εκπαίδευσης δεν είναι να μάθουμε στα παιδιά απλώς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία.

Είναι να μάθουμε στα παιδιά να χρησιμοποιούν την τεχνολογία χωρίς να σταματούν να σκέφτονται.