Ο γονιός δίπλα στο παιδί του: Πόσο βοηθάμε και πότε, άθελά μας, πιέζουμε;

• «Διάβασες;»
• «Έκανες τις ασκήσεις σου;»
• «Γιατί πήρες τόσο χαμηλό βαθμό;»
• «Ο φίλος σου πόσο έγραψε;»

Ερωτήσεις που ακούγονται συχνά μέσα σε ένα σπίτι. Ερωτήσεις που, τις περισσότερες φορές, ξεκινούν από αγωνία και ενδιαφέρον. Κάθε γονιός θέλει το παιδί του να προοδεύσει, να προσπαθήσει και να έχει ένα καλό μέλλον.

Όμως, μέσα στην καθημερινότητα, υπάρχει μια λεπτή ισορροπία: Πότε η βοήθειά μας γίνεται πίεση; Πώς μπορούμε να είμαστε πραγματικά δίπλα στο παιδί μας χωρίς να κάνουμε τη σχολική του ζωή δική μας υπόθεση;

Ο γονιός δεν χρειάζεται να γίνει «δεύτερος δάσκαλος»

Η εκπαίδευση του παιδιού δεν είναι ευθύνη μόνο του σχολείου. Ούτε όμως είναι ευθύνη αποκλειστικά του γονέα.

Ο ρόλος του γονέα είναι διαφορετικός και εξίσου σημαντικός.

Το παιδί χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα το ακούσει όταν δυσκολεύεται, θα το ενθαρρύνει όταν απογοητεύεται και θα το βοηθήσει να βρει λύσεις όταν κάτι δεν πηγαίνει καλά.

Δεν χρειάζεται απαραίτητα κάποιον που θα κάθεται καθημερινά πάνω από το βιβλίο του και θα ελέγχει κάθε άσκηση.

Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς να τελειώσει το παιδί τα μαθήματά του. Στόχος είναι να μάθει σταδιακά να οργανώνεται, να προσπαθεί, να κάνει λάθη και να βρίσκει τον δικό του τρόπο να προχωρά.

Όταν η αγωνία του γονέα περνά στο παιδί

Πολλές φορές ο γονιός δεν αντιλαμβάνεται ότι η δική του αγωνία μπορεί να μεταφερθεί στο παιδί.

• «Πρέπει να διαβάσεις περισσότερο.»
• «Με αυτούς τους βαθμούς τι θα κάνεις αργότερα;»
• «Αν δεν προσπαθήσεις τώρα, πότε θα προσπαθήσεις;»

Μπορεί να είναι λόγια που λέγονται με καλή πρόθεση. Όμως ένα παιδί μπορεί να τα ακούσει διαφορετικά.

Μπορεί να ακούσει:

• «Δεν είμαι αρκετά καλός.»
• «Απογοητεύω τους γονείς μου.»
• «Η αξία μου εξαρτάται από τους βαθμούς μου.»

Και κάπου εκεί η μάθηση παύει να είναι μια διαδικασία εξερεύνησης και γίνεται πηγή φόβου.

Τι χρειάζεται περισσότερο ένα παιδί;

Χρειάζεται να ξέρει ότι η προσπάθειά του έχει αξία, ακόμη και όταν το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που περιμέναμε.

Χρειάζεται να μπορεί να πει:

• «Δεν κατάλαβα αυτό το μάθημα.»
• «Διάβασα, αλλά δεν έγραψα καλά.»
• «Αγχώθηκα.»
• «Δεν ξέρω πώς να το οργανώσω.»

χωρίς να φοβάται ότι θα ακολουθήσει επίπληξη ή απογοήτευση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν όρια ή απαιτήσεις. Τα παιδιά χρειάζονται όρια. Χρειάζονται πρόγραμμα και συνέπεια.

Χρειάζονται όμως και την αίσθηση ότι οι γονείς τους πιστεύουν σε αυτά, ακόμη και όταν τα ίδια αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους.

Αντί για «Γιατί δεν διάβασες;», ας ρωτήσουμε «Πώς μπορώ να σε βοηθήσω;»

Μια μικρή αλλαγή στον τρόπο που μιλάμε μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.

Αντί να εστιάζουμε μόνο στο αποτέλεσμα, μπορούμε να ενδιαφερθούμε για τη διαδικασία.

• Αντί για «Πόσο έγραψες;» → «Πώς ένιωσες με το διαγώνισμα;»
• Αντί για «Γιατί δεν διάβασες περισσότερο;» → «Υπήρχε κάτι που σε δυσκόλεψε;»
• Αντί για «Πρέπει να πάρεις καλύτερο βαθμό.» → «Τι πιστεύεις ότι θα μπορούσες να κάνεις διαφορετικά την επόμενη φορά;»

Με αυτόν τον τρόπο δεν αφαιρούμε την ευθύνη από το παιδί. Αντίθετα, το βοηθάμε να την αναλάβει.

Το παιδί χρειάζεται να κάνει και λάθη

Ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα για έναν γονιό.

Να βλέπει το παιδί του να δυσκολεύεται και να μην σπεύδει αμέσως να λύσει το πρόβλημα.

Να το αφήσει να ξεχάσει μια εργασία. Να πάρει έναν χαμηλό βαθμό. Να καταλάβει μόνο του ότι χρειάζεται καλύτερη οργάνωση.

Φυσικά, δεν μιλάμε για αδιαφορία. Μιλάμε για χώρο.

Γιατί μέσα από τα λάθη το παιδί μαθαίνει κάτι πολύ σημαντικό: ότι μπορεί να αντιμετωπίσει μια δυσκολία και να ξαναπροσπαθήσει.

Και αυτή η δεξιότητα θα του χρειαστεί πολύ περισσότερο στη ζωή του από έναν ακόμη καλό βαθμό.

Τελικά, τι σημαίνει «είμαι δίπλα στο παιδί μου»;

• Να ενδιαφέρομαι χωρίς να ελέγχω τα πάντα.
• Να βάζω όρια χωρίς να δημιουργώ φόβο.
• Να ζητώ προσπάθεια χωρίς να απαιτώ τελειότητα.
• Να ακούω χωρίς να δίνω πάντα αμέσως λύσεις.
• Να επιβραβεύω την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.

Και, πάνω απ' όλα, να θυμάμαι ότι απέναντί μου δεν έχω έναν βαθμό, έναν μαθητή ή μια μελλοντική επαγγελματική επιτυχία.

Έχω το παιδί μου.

Ένα παιδί που χρειάζεται να ξέρει ότι μπορεί να προσπαθήσει, να αποτύχει, να ξαναπροσπαθήσει και να συνεχίσει να αγαπιέται και να στηρίζεται.

Γιατί ίσως η σημαντικότερη βοήθεια που μπορεί να προσφέρει ένας γονιός στην εκπαιδευτική πορεία του παιδιού του δεν είναι να του δείξει πάντα τον σωστό δρόμο.

Είναι να του δώσει την ασφάλεια να βρει τον δικό του δρόμο.